شاهنامه چگونه کتابی است و به چه کار ما می‌آید؟ آیا چنانکه سلطان محمود گفته است شاهنامه تنها شرح حال پهلوانی‌های رستم است؟
افزون بر هزار سال است در خانه‌‌ها و محافل، برای پیر و برنا، عامی و باسواد شاهنامه خوانده می‌شود و اقشار مختلف این کتاب ستاینده خرد را می‌شناسند، شاهنامه روایت آفرینش و سرگذشت قوم ایرانی است و تاریخ شاهنامه‌خوانی تاریخ پاس‌داشتِ زبان پارسی و نگاهداری قوم از گسست و شکست است.

نطق‌الطیر ماجرای انسان گمشده‌ای است که بیرون از خود در پی خود است و نهایت خویش را در خود می‌یابد. قصۀ این یافت ذکری تمثیلی از زبان مجمع مرغان است و هدهد، پیر طریقت، برای چنین رهی همراهی جمع را طلب می‌کند:
لیک با من گر شما همره شوید                                                                           محرم آن شاه و آن درگه شوید.